دسته‌ها
دانستنی های سفر

همه چیز در مورد جت لگ

یکی از اصطلاحاتی که امروزه در سفرهای هوایی زیاد شنیده می‌شود جت لگ است. چه مسافری باشید که برای سفر به مقصدی دور برنامه ریزی می‌کند و چه شخصی که هزاران مایل سفر هوایی را تجربه کرده باشد، چنانچه در مسیرهای مشخصی سفر کنید دچار جت لگ خواهید شد. اما جت لگ چیست و چگونه می‌توان عوارض آن‌را کاهش داد؟ با این مطلب از وبلاگ مستر بلیط همراه باشید تا همه چیز در مورد جت لگ را بدانید.

جت لگ چیست؟

جت لگ (Jet lag) به موقعیتی فیزیولوژیک گفته می‌شود که در آن ریتم طبیعی بدن به دلیل مسافرت‌های طولانی اما در زمان کم بین غرب و شرق تغییر می‌کند. به طور مثال شخصی که از نیویورک قصد سفر به لندن را دارد، یعنی از غرب به شرق، با حدود ۵ ساعت اختلاف ساعت مواجه می‌شود. جت لگ سابقاً به عنوان یکی از CRSD ۱ها شناخته می‌شد.

شرایطی که در جت لگ اتفاق می‌افتد ممکن است برای چند روز و تا زمانی که ریتم خواب مسافر با ساعت جدید تنظیم شود ادامه یابد. جت لگ همچنین به عنوان یکی از مشکلات رایج خلبان‌های ایرلاین‌ها، مهمانداران و افرادی که زیاد سفر می‌کنند شمرده می‌شود. البته ایرلاین‌ها قوانینی برای جلوگیری از خستگی و خواب آلودگی خلبان‌ها به دلیل جت لگ وضع کرده اند.

واژه‌ی جت لگ به این دلیل مورد استفاده قرار می‌گیرد که قبل از ظهور هواپیماهای جت مسافربری، سفر با سرعت زیاد از نقطه ای به نقطه‌ی دیگر اصلاً رایج نبود، به همین دلیل مسافران نیز دچار جت لگ نمی‌شدند. سفر با هواپیماهای ملخی، کشتی و یا قطار نه تنها با سرعت زیادی همراه نبود بلکه در مسیرهای محدودی نیز انجام می‌گرفت. ظهور هواپیماهای جت و رواج خرید بلیط هواپیما جت به مقاصد دوردست را شاید بتوان دلیل غیر مستقیم جت لگ و عوارض آن دانست.

علائم و نشانه‌ها

علائم جت لگ بر اساس تفاوت‌های فردی، تفاوت در زمان روز و همینطور اختلاف ساعت می‌تواند تا حدودی متفاوت باشد. اختلال خواب (Sleep disorder) به دلیل خواب ناکافی، مشکل در به خواب رفتن (در زمان سفر به شرق)، صبح زود بیدار شدن (در زمان مسافرت به غرب) و مشکل در تداوم خواب به وجود خواهد آمد. تأثیرات شناختی شامل عملکرد ضعیف در اموراتی که با ذهن سر و کار دارند، تمرکز پایین، خستگی فزاینده، سردرد، تحریک پذیری عصبی و مشکلات گوارشی همگی علائم جت لگ تلقی می‌گردند. این علائم به دلیل تغییر در سیکل عادی شبانه روز برای بدن ایجاد می‌شوند. پرسشنامه‌ی جت لگ لیورپول (Liverpool) با هدف اندازه گیری تمامی علائم جت لگ در زمان‌های مختلف روز توسعه داده شد و مورد استفاده قرار گرفت.

جت لگ در صورت وجود سه ناحیه‌ی زمانی متفاوت یا بیشتر اتفاق می‌افتد. اگرچه تنها در صورت وجود یک ناحیه‌ی زمانی متفاوت هم مسافر دچار این مشکل خواهد شد، اما علائم کمتری را تجربه خواهد کرد. علائم و عوارض جت لگ یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌ها برای ورزشکارانی است که برای شرکت در رقابت‌ها از شرق به غرب و یا بالعکس مسافرت می‌کنند، چرا که عملکرد آن‌ها در طول رقابت به ترکیبی از دو فاکتور آمادگی جسمی و آمادگی ذهنی وابسته است و متأسفانه جت لگ بر روی این فاکتورها تأثیرگذار است.

خستگی سفر

خستگی سفر (travel fatigue) به خستگی کلی، متمرکز نبودن و سردرد ناشی از تغییر در عادت‌های روزمره، گذراندن زمان طولانی در محیطی سربسته، کمبود اکسیژن و خشکی هوا گفته می‌شود. لازم به ذکر است خستگی سفر مبحثی مجزا از جت لگ است. در واقع خستگی سفر بدون وجود اختلاف ساعت نیز به وجود می‌آید و معمولاً بعد از یک شبانه روزی که با خواب خوب همراه بوده باشد از بین خواهد رفت.

دلایل

جت لگ مشکلی کرونوبیولوژیکال۲ است، همانند مشکلاتی که گاهاً به دلیل تغییر شغل و اختلال در خواب ایجاد می‌شود. زمانی که در مناطق زمانی مختلف سفر می‌کنیم، در ابتدا ساعت بدن ما با ساعت مقصد هماهنگ نمی‌شود، چرا که بنا به عادتش با تاریکی و یا روشنایی به موقع روز مواجه نمی‌شود. الگوی طبیعی بدن ما که برای زمان خوردن، خوابیدن، تنظیمات هورمونی، تغییرات دمای بدن و دیگر کارآیی‌ها دستور می‌داده، با محیط جدید مطابقت نمی‌کند.

سرعتی که بدن خود را با شرایط زمان بندی جدید مطابقت دهد به فرد و جهتی که سفر کرده بستگی دارد. برخی از افراد ممکن است به چندین روز نیاز داشته باشند تا بتوانند بدن خود را با شرایط زمانی جدید تنظیم کنند.

جهت سفر

پروازهای شمال – جنوب غالباً با جت لگ همراه نیستند. اگرچه عبور از اقیانوس قطب شمال و یا حتی قطب شمال اختلاف زمانی زیادی را به همراه دارد. پروازهای آلاسکا به شمال شرقی اروپا باعث الگوهایی از جت لگ خواهد شد. به طور کلی تنظیم با یک ناحیه‌ی زمانی جدید در سفرهای شرق به غرب نسبت به سفرهای غرب به شرق سریع‌تر اتفاق خواهد افتاد. سفر از غرب به شرق معمولاً مشکلات بیشتری را باعث خواهد شد.

روش‌های مقابله با جت لگ

به طور کلی رفتارهای بسیار ساده ای وجود دارند که می‌توانند قبل از پرواز، در طول پرواز و بعد از رسیدن به مقصد به منظور کاهش عوارض جانبی جت لگ انجام شوند:

  • بلیط هواپیما خود را طوری انتخاب کنید که پروازتان در ساعت‌های ابتدایی بعدازظهر به زمین بنشیند، تا ساعت ۱۰ شب به وقت محلی شهر مقصد بیدار بمانید (اگر احساس خواب آلودگی شدید کردید در همان ساعات ابتدایی بعدازظهر استراحت کوتاهی کنید، حداکثر ۲ ساعت، و حتماً ساعت خود را برای بیدار شدن تنظیم نمایید).

مِستر بلیط یکی از قدیمی‌ترین سامانه‌های آنلاین فروش بلیط هواپیما، قطار و اتوبوس است. در این وب‌سایت می‌توانید به راحتی تاریخ و مقصد سفر خود را جستجو کرده و لیست کاملی از بلیط هواپیما چارتر و سیستمی در ساعات مختلف شبانه روز و با ارزان‌ترین قیمت‌ها را مشاهده کنید. خرید از مستر بلیط بسیار ساده و سریع قابل انجام است.

  • اختلاف ساعت را در نظر گرفته و چند روز قبل از سفر به سمت شرق زودتر و به سمت غرب دیرتر به تخت خواب بروید.
  • زمانی که سوار هواپیما می‌شوید ساعت خود را بر اساس وقت محلی مقصدتان تنظیم کنید.
  • از نوشیدن هر گونه نوشیدنی حاوی کافئین حداقل ۴ ساعت قبل از خواب خودداری نمایید.
  • نور به عنوان قوی‌ترین محرک در تنظیم مجدد زمان بیدار شدن فرد محسوب می‌شود و کنترل در قرار گرفتن در نور می‌تواند عامل مؤثری در تنظیم ساعت بدن با ساعت جدید باشد. در سفرهایی که به سمت غرب انجام می‌شود قرار گرفتن در معرض نور می‌تواند روش مؤثری در هماهنگ سازی ساعت بدن با ساعت مقصد باشد. در حقیقت درمان با نور یکی از محبوب‌ترین روش‌هایی است که علی الخصوص توسط ورزشکاران به منظور کاهش جت لگ انجام می‌شود. برای این منظور از عینک‌های مخصوصی که نور لازم را برای چشم‌ها فراهم می‌کند استفاده می‌شود. این عینک‌ها اکثراً در هواپیما و یا حتی قبل از ترک شهر مبدأ مورد استفاده قرار می‌گیرند.
  • ورزش زمان بندی شده و نوع غذای مصرفی نیز می‌تواند در کاهش جت لگ مؤثر واقع شود. از خوردن وعده‌های غذایی سنگین خودداری کنید.

بر اساس گفته‌ی متخصصین استرس و یا شرایط بالقوه‌ی استرس می‌تواند یکی دیگر از عوامل بی‌خوابی باشد. در ادامه دو مورد از شرایط رایج مربوط به استرس در طول سفر آورده شده است:

First Night Effect: به شرایطی اطلاق می‌شود که فرد برای خوابیدن در محیطی ناآشنا و جدید دچار استرس شده و نتیجتاً نمی‌تواند به خواب رود.

On-Call Effect: به شرایطی گفته می‌شود که فرد به دلیل نگرانی از عاملی احتمالی که ممکن است مزاحم خواب او شود (مانند زنگ تلفن) نمی‌تواند به خواب رود.

مواردی که در ادامه آمده است می‌تواند تا حدود زیادی باعث جلوگیری از بی‌خوابی ناشی از استرس در طول سفر شود.

  • سعی کنید حس محیطی آشنا را با همراه داشتن عکسی خانوادگی، پتو یا بالشت مورد علاقه‌تان و یا حتی لیوان شخصی‌تان برای خود القا کنید.
  • قبل از رفتن به تخت خواب عوامل احتمالی موجود در اتاق که باعث بی‌خوابی می‌شوند را بررسی کنید. این عوامل می‌توانند به سادگی نور خورشیدی که از پرده‌ها به داخل اتاق بتابد باشند.

محیط خواب

مهم‌ترین عناصری که بر خواب تأثیرگذار هستند شامل صدا، سطح مکانی که بر روی آن خوابیده اید، دما و ارتفاع می‌شود. سن و جنسیت شما نیز می‌توانند تا حدودی بر میزان مزاحمت این عوامل در طول خواب مؤثر واقع شوند. مطالعه ای نشان داده است که زن‌ها نسبت به مردان با صداهای شدید هواپیما راحت تر از خواب بیدار می‌شوند. این در حالی‌ست که مطالعه ای دیگر عکس این موضوع را ثابت کرده است. همچنین کودکان نیز نسبت به سر و صدای محیط به هیچ وجه حساس نیستند.

پاورقی‌ها

1.   CRSD مخفف عبارت ‘Circadian Rhythm Sleep Disorder’ است و در واقع زیرشاخه ای از اختلالات مربوط به خواب است.

2.   کرونوبیولوژی شاخه ای از علوم زیستی است که پدیده‌های تناوبی در ارگانیسم‌های زنده و تطابق آن‌ها با ریتم شبانه روزی را مورد بررسی و مطالعه قرار می‌دهد.

دسته‌ها
دانستنی های سفر

مشکلات رایج در سفر

اکثر افرادی که سفر می‌کنند همواره سعی می‌نمایند تا با برنامه ریزی دقیق بهترین لحظارت را در طول مسیر و در طول سفر برای خود رقم بزنند. اما گاهی مشکلاتی برای مسافران ایجاد می‌شود که خارج از کنترل آن‌هاست. این مشکلات که بعضاً باعث خشم و عصبانیت مسافر می‌شوند خوشبختانه قابل حل هستند. اما مشکلات رایج در سفر چه مواردی هستند؟ در این مطلب از وبلاگ مِستر بلیط با رایج‌ترین مشکلات به هنگام سفر با اتوبوس و هواپیما آشنا خواهیم شد.

سفر با هواپیما

هواپیما همیشه به دلیل ایمنی و سرعت به عنوان انتخاب اول بسیاری از افراد برای سفرهای کاری و تفریحی محسوب می‌شود. سفرهای هوایی مزیت‌های زیادی به همراه دارند؛ هواپیما سریع‌ترین وسیله‌ی حمل و نقل در جهان است. در عین حال که سفرهای هوایی مزایای بسیار زیادی را شامل می‌شوند، گاهاً با مشکلاتی نیزمواجه هستند که در ادامه یا مهم‌ترین آن‌ها آشنا خواهیم شد.

مشکلات رایج در سفر

پرواز شما با تأخیر همراه است.

تأخیر در پرواز یکی از رایج‌ترین مواردیست مسافران در سفرهای هوایی با آن روبرو می‌شوند. دلایل تأخیر در پرواز موارد بسیار زیادی را شامل می‌شوند. آب و هوای نامناسب، عدم حضور خدمه‌ی پرواز، نبودن هواپیما، سوخت گیری هواپیما و دلایل امنیتی را می‌توان به عنوان برخی از علل تأخیر و حتی لغو پروازها ذکر کرد. بنابراین گاهی تأخیر در پرواز اجتناب ناپذیر است. در اکثر ایرلاین‌های سراسر جهان چنانچه پروازی با بیش از ۳ ساعت تأخیر همراه شود، آن ایرلاین موظف به پرداخت جریمه خواهد بود. البته لازم به ذکر است میزان تأخیری که شامل جریمه می‌شود بنا به قوانین ایرلاین‌های مختلف متفاوت خواهد بود. اما بهترین گزینه ای که برای روبرو نشدن با عواقب این مشکل وجود دارد در نظر گرفتن چندین ساعت بیشتر برای رسیدن به مقصد است. به طور مثال اگر لازم است ساعت ۵ بعدازظهر در مقصدی حضور داشته باشید و طول پرواز شما ۳ ساعت برآورد شده است، به جای ۳ ساعت حداقل ۶ و یا به طور ایده آل ۷ ساعت را برای رسیدن به مقصد در نظر بگیرید. در این صورت حتی اگر پرواز با تأخیر انجام شود به موقع به مقصدتان خواهید رسید.

در بین مسیرهای داخلی کشور برخی از مسیرها پرترددتر بوده و به همین دلیل پروازهای منظم و پرتکراری را شامل می‌شوند. بنابراین مسافر به راحتی قادر به انتخاب ساعتی دیگر از پرواز آن مسیر خواهد بود. بلیط هواپیما تهران اصفهان از جمله مواردیست که این موضوع را شامل می‌شود. از بلیط‌های پرتقاضای دیگر می‌توان به بلیط هواپیما تهران مشهد اشاره کرد.

پاسپورت خود را گم می‌کنید.

هیچ موردی استرس‌زا تر از گم کردن پاسپورت در یک سفر خارجی نیست، چه با اتوبوس، چه با قطار و چه با هواپیما سفر کرده باشید، به پاسپورت خود نیاز دارید. در صورت پیش آمدن چنین اتفاقی لازم است به پلیس فرودگاه مراجعه کرده و فرم گم شدن مدارک شناسایی را پر کنید. البته بهتر است همیشه در طول سفر از مدارک شناسایی خود کپی به همراه داشته باشید. در این صورت کار شما بسیار راحت تر خواهد بود.

چمدان‌های شما با تأخیر آمده و یا حتی گم شده است!

چنانچه در قسمت دریافت چمدان‌ها هستید، مدت زیادی را منتظر مانده اید و چمدانتان هنوز به دستتان نرسیده است، بهتر است سریعاً موضوع را به ایرلاین گزارش کنید. اگر چمدان شما گم شود، ایرلاین موظف به پرداخت جریمه خواهد بود. برای جلوگیری از گم شدن چمدان بهتر است برچسبی حاوی نام و اطلاعات تماس خود بر آن داشته باشید. حتی می‌توانید یک سری از کپی مدارک خود را به همراه اطلاعات تماس در چمدان قرار دهید. در این صورت اگر چمدان گم شد و کسی آن‌را باز کرد به سرعت قادر خواهد بود با شما تماس گرفته و آن‌را به شما بازگرداند.

جت لگ آزارتان می‌دهد.

اگرچه هواپیما مسافرت در مسیرهای طولانی را ممکن می‌کند، اما همین موضوع می‌تواند مشکلی آزاردهنده را باعث شود. جت لَگ (Jet lag) در حقیقت وضعیتی است که از تغییرات ریتم شبانه روزی بدن بین مسافرت‌های طولانی ایجاد می‌شود. علت این مشکل اختلاف ساعت مبدأ با مقصد است. لازم است بدانید چنانچه اخلاف ساعت بیش از ۴ ساعت باشد احتمالاً به جت لگ دچار خواهید شد.

مشکلات رایج در سفر

البته این مشکل را در پروازهای داخلی تجربه نخواهید کرد. به طور مثال اگر از تهران به سمت شیراز قصد سفر داشته و بلیط هواپیما تهران شیراز را خریداری کنید، چون هر دو مبدأ و مقصد در یک کشور قرار گرفته اند به هیچ عنوان دچار جت لگ نخواهید شد.

تأثیرات جت لگ غالباً خستگی و بی‌خوابی قلمداد می‌شوند، اما جت لگ می‌تواند باعث عدم تمرکز، حالت تهوع و استفراغ و موارد مشابه دیگر شود. اگر مسیری طولانی را قرار است پرواز کنید بهتر است از پروازهای غیرمستقیم و با توقف استفاده کنید. اجتناب از قرارهای مهم کاری و مواردی که تمرکز زیاد لازم دارند در روز اول بعد از رسیدن به مقصد توصیه می‌شود. خوابیدن در طول پرواز می‌تواند علائم جت لگ را کاهش دهد. اگر بسیار خسته هستید در صورت امکان بهتر است از سفر خودداری کنید.

در هواپیما نمی‌توانید بخوابید.

بسیاری از افراد در هواپیما نمی‌توانند به راحتی به خواب بروند. برای اینکه از این مشکل جلوگیری کنید بهتر است از نوشیدن قهوه و خوردن فست فود خودداری کنید. صندلی کنار پنجره نیز برای افرادی که می‌خواهند در هواپیما بخوابند انتخاب خوبی است.

مسافران پشت سر و یا افرادی که کنار شما نشسته اند رفتارهای آزار دهنده ای دارند.

بسیار دیده شده در هواپیما افراد به دلیل رفتارهای آزار دهنده‌ی دیگر مسافران شکایت کنند. به طور مثال مسافری پشت سر پاهای خود را به پشتی صندلی شما تکیه داده و باعث آزار شما می‌شود. معمولاً بهترین گزینه برای رفع این مشکل در جریان گذاشتن مهمانداران هواپیما است. اگرچه گاهی صحبت کردن با خود مسافر نیز گره گشاست، اما زیاد توصیه نمی‌شود.

سفر با اتوبوس

اتوبوس از وسایل محبوب در حمل و نقل زمینی به شمار می‌رود. اتوبوس وسیله ای راحت و ایمن است. سفر با اتوبوس مزایای زیادی را داراست. مسافران اتوبوس می‌توانند از دیدن مناظر لذت برده و به کارهای مورد علاقه‌ی خود در طول سفر بپردازند. همچنین سفرهای در طول شب با اتوبوس به مسافران این امکان را می‌دهد که کاملاً استراحت کنند. صندلی‌ها در اتوبوس‌های VIP بسیار راحت هستند و مسافران از فضای زیادی برای پاها برخوردارند. در کنار این موارد سفر با اتوبوس گاهی با مشکلاتی نیز همراه است.

مشکلات رایج در سفر

سفرهای زمینی با اتوبوس طولانی هستند.

اگر فاکتور زمان برای شما از اهمیت زیادی برخوردار باشد، احتمالاً سفرهای طولانی با اتوبوس برای ما آزاردهنده خواهند بود. چنانچه اتوبوس را به عنوان وسیله‌ی نقلیه‌ی مورد نظرتان انتخاب کنید می‌توانید زمان خود در اتوبوس را صرف کارهای مورد علاقه‌تان نمایید. مطالعه، گوش دادن به موسیقی، تماشای فیلم و انجام دادن کارهای عقب افتاده از جمله مواردی هستند که با انجام آن‌ها از زمان صرف شده در اتوبوس لذت خواهید برد.

به طور مثال در صورت خریدن بلیط اتوبوس تهران اصفهان در حدود ۵ ساعت و بلیط اتوبوس تهران شیراز در حدود ۱۰ ساعت برای رسیدن به مقصد زمان نیاز خواهید داشت.

وسایل ضروری خود را در چمدان داخل جعبه‌ی اتوبوس گذاشته اید.

اگرچه اتوبوس با محدودیت‌های بار همراه نیست، اما باید در نظر داشته باشید که هر نوع از چمدانی هم مناسب سفر با اتوبوس نیست. چمدان‌های بسیار بزرگ معمولاً سنگین هستند و مسافر با حمل و نقل آن‌ها دچار مشکل خواهد شد. از طرف دیگر بسیار دیده شده که مسافران تمامی وسایل خود اعم از ضروری و غیر ضروری را در چمدان اصلی که در جعبه‌ی اتوبوس قرار می‌دهند گذاشته و تا پایان سفر امکان دسترسی به آن‌ها را ندارند. در طول سفر همواره ممکن است وسایلی را نیاز داشته باشید. بنابراین بهتر است وسایل ضروری خود را در کیف و یا ساکی کوچک قرار داده و با خود به داخل اتوبوس ببرید. در عین حال باید به خاطر داشته باشید که وسایل گران‌بهای خود را داخل چمدان اصلی که قرار است در جعبه قرار گیرد نگذارید. رایج‌ترین وسایلی که در طول سفر با اتوبوس لازم خواهید داشت عبارتند از:

  • پتوی مسافرتی نازک
  • بالشت‌های مسافرتی
  • بطری آب آشامیدنی
  • میان وعده‌های سالم و سبک
  • کتاب و یا سرگرمی مورد علاقه‌تان

البته برای برخی از مقاصد داخلی و حتی مقاصد خارجی شرکت‌های مسافربری از پذیرایی ویژه ای برای مسافران استفاده می‌کنند. به طور مثال در صورت سفر به مشهد و خرید بلیط اتوبوس تهران مشهد با میان وعده‌های ویژه ای پذیرایی خواهید شد.

نمی‌دانید اتوبوس شما در کجای مسیر در حرکت است.

گاهی نیمه‌های شب و یا حتی در طول روز جایی در بین مسیر از خواب بیدار می‌شویم در حالی که نمی‌دانیم کجای جاده هستیم. بهترین گزینه برای برطرف کردن این مشکل داشتن اپلیکیشن مسیریابی در گوشی همراهتان است. این اپلیکیشن به شما این امکان را می‌دهد که همواره موقعیت خود در طول مسیر را زیر نظر داشته باشید.