معرفی چشمه‌های آب‌گرم در ایران

معرفی چشمه‌های آب‌گرم در ایران

همیشه سفرها به هدف تفریح نیستند ممکن است برای کار و یا حتی به قصد درمان باشد. مناطقی که آب معدنی دارند از جمله مواردی هستند که افراد برای درمان آن مناطق را برای سفر انتخاب می‌کنند. اولین چشمه‌ی آب معدنی در آبعلی (جاده اهواز) مورد استفاده قرار گرفته است.

البته بر اساس آمارها ۱۳۲ چشمه ی آب‌گرم  در کشور وجود دارد که اغلب این چشمه‌ها  در استان‌های آذربایجان غربی شهر سرعین، دماوند، محلات ،و بندرعباس است. معروف‌ترین آن ها در محلات، سرعین، رامسر، لاهیجان ،تخت سلیمان، لاویج، رینه،گنو (بندرعباس) و گلشتر (رودبار) می‌باشد. چشمه های آب‌گرم به دو دسته‌ی چشمه‌هایی که منشا آن ها حوادث طبیعی است و چشمه‌هایی که از بخار سنگ‌های سوزان پوسته بوجود آمده‌اند تقسیم‌بندی شده است.

از جمله مهم‌ترین موارد درمان چشمه‌های آب معدنی باید به درمان بیماری‌های پوستی اشاره کرد. در چشمه‌های آب‌گرم گوگرد وجود دارد و همان‌طور که می‌دانید از خواص معجزه آسای گوگرد درمان بیماری‌های پوستی بخصوص  ثبورات ،کهیرو تورم‌هایی که بروز جوش و تاول است می‌باشد. این ماده‌ی نسبتا بدبو در بسیاری از مواد آلی و مخصوصا پروتئین‌ها نقش ساختمانی دارد بطوری که وجودش باعث افزایش استحکام پروتئین می‌شود که همین موضوع باعث می‌شود بافت‌های محافظتی بدن نظیر پوست ،مو و ناخن  به نام (کرا تینین) استفاده کنند  که در ساختمان خود مقادیر زیادی گوگرد را دارند.

چشمه‌های آب گرم در ایران
آب درمانی چگونه تاثیر می‌کند؟

تاثیر آب درمانی در درمان بیماری‌های اندام با چند مکانیسم صورت می‌گیرد:

  • گرم کردن اندام و در نتیجه کاهش درد
  • سبک کردن وزن بدنبال غوطه ورشدن در آب و در نتیجه راحت تر شدن حرکت دادن اندام
  • استفاده از مقاومت آب در مقابل حرکت اندام و در نتیجه کمک به تقویت عضلات آن
  • آرامش روحی بیمار که می‌تواند کمک فراوانی به کاهش درد‌های اندام بکند

کاهش درد

در آب درمانی معمولا از آب‌گرم استفاده می‌شود. گرمای آب موجب افزایش جریان خون در پوست و عضلات شده و تنش داخلی عضلات را کم می‌کند. درد اندام‌ها به هر علتی باشد معمولا در گرما کمتر می‌شود. بنابراین استفاده از آب‌گرم موجب کاهش دردهای عضلانی، مفصلی و استخوانی می‌شود. البته این تاثیر گرما دائمی نبوده و معمولا بعد از مدتی که حرارت اندام مجددا به حالت اول برمی‌گردد درد مجددا احساس می‌شود. آب‌گرم را می‌توان بصورت دوش آب‌گرم، وان آب‌گرم و یا استخرهای آب‌گرم در مجاورت اندام قرار داده و از گرمای آن استفاده کرد.

استفاده از آب‌گرم برای کاهش دردهای اندام سابقه قدیمی دارد. از صدها یا شاید هزاران سال قبل آب‌گرم های معدنی محلی برای مراجعه بیماران برای کاهش دردهایشان بوده است. از آب‌گرم می‌توان برای کاهش دردهای اندام در بسیاری از بیماری‌ها مانند آرتروز و انواع روماتیسم‌ها استفاده کرد.

انجام بهتر حرکات کششی

یکی از مهم‌ترین مراحل درمان مشکلات استخوان‌ها، مفاصل و دیگر بافت‌های اندام استفاده از فیزیوتراپی است و مهم‌ترین اقدام فیزیوتراپ کمک به افزایش دامنه حرکات مفاصل و افزایش قدرت عضلات آن است. انجام این مهم با استفاده از نرمش‌های خاصی صورت می‌گیرد. دسته‌ای از این نرمش‌ها که برای افزایش دامنه حرکتی مفاصل کاربرد دارند حرکات کششی هستند.

حرکات کششی که در فیزیوتراپی برای بهتر کردن دامنه حرکتی مفصل و کاهش خشکی آنها انجام می‌شود ممکن است دردناک باشد. وقتی این حرکات در آب‌گرم انجام شوند تحمل بیمار بیشتر شده و احساس درد ناشی از حرکت مفصل کم می‌شود. در این حالت می‌توان مفاصل بیمار را بیشتر و بهتر حرکت داده و نتیجه آن افزایش سریع‌تر و بهتر دامنه حرکتی مفصل است.

تقویت عضلات

وقتی بدن در آب غوطه‌ور می‌شود (مانند استخرهای آب) وزن بدن کاهش می‌یابد. بعضی بیماران به علت مشکل مفصل و درد ناشی از آن نمی‌توانند به راحتی راه بروند. در آب وزن بیمار کم شده و در نتیجه فشار کمتری به مفاصل اندام تحتانی وارد می‌شود. وقتی مفصل وزن کمتری را تحمل کند بهتر می‌تواند حرکت کند و حرکات نرمشی و تقویتی را انجام دهد.

کمک دیگر آب مقاومت آن در مقابل حرکت اندام است. وقتی فرد در آب غوطه‌ور شده و سعی میکند اندام خود را حرکت دهد مقاومت آب را در مقابل حرکت اندام حس می‌کند. این مقاومت مفید است. مقاومت در مقابل حرکت اندام می‌تواند به تقویت بیشتر عضلات آن کمک کند. درست مانند کسی که برای تقویت بیشتر عضلات خود از وزنه استفاده می‌کند؛ با این تفاوت که مقاومت آب:

  • ملایم‌تر از وزنه است
  • می‌توان آن را با تغییر سرعت حرکت اندام کم و زیاد کرد
  • در همه جهات وجود دارد
  • همراه با گرما است و بنابراین آستانه تحمل بیمار را بیشتر می‌کند.

در بسیاری از بیماری‌های سیستم حرکتی تقویت عضلات اندام می‌تواند درد بیمار را تا حدود زیادی از بین ببرد. بطور مثال در کمردرد تقویت عضلات ستون مهره و شکم و در بسیاری از دردهای زانو تقویت عضلات چهارسر ران می‌تواند درد بیمار را بطرز محسوسی کاهش دهد. انجام حرکات نرمشی تحت نظر فیزیوتراپ در آب می‌تواند به این امر مهم کمک فراوانی کند.

مشکلا ت روحی و  اعصاب و روان و هم چنین بیماری‌های ریوی و کم  قلبی. البته قبل از عزیمت برای درمان، بهتر است با یک پزشک مشورت کرد و اطلاعات چشمه را قبلا مورد بررسی قرار داد که هر کدام از چشمه‌های آب‌گرم خواص و ویژگی‌های خاص خود را دارند و با هم متفاوت هستند.

در این فصل سرد، آدم دلش می‌خواهد در وان آب‌گرم دراز بکشد و فارغ از برف و سوز بیرون، در آب‌گرم خستگی را از تنش بیرون کند. چه بهتر که این آب، معدنی و مملو از املاح مفید با خاصیت‌های درمانی باشد. آن وقت با یک تیر، چند نشان زده‌ایم. بهترین ایده برای داشتن همه امکانات با هم، چشمه‌های آب‌گرم هستند. در سراسر ایران، چشمه‌های آب‌گرم متعددی وجود دارند. به همین دلیل، ما مشخصات و نشانی برخی از آنها را برایتان گردآوری کرده‌ایم تا در صورت تمایل به آن شهرها سفر و از این چشمه‌ها استفاده کنید.

چشمه‌های آب‌گرم دارای ویژگی‌هایی مثل تحریک فعالیت‌های مختلف بدن، درمان بیماری تنفسی، روماتیسم، بیماری‌های پوستی، بیماری‌های زنان و تورم موضعی، تسکین اعصاب، تنظیم فشار خون، درمان دردهای مفصلی و بهبود دردهای کلیه دارند. چشمه‌های آب‌گرم در نقاطی از زمین وجود دارند که در آنها شرایط مورفولوژی، تکتونیکی، ماگمایی و جوی فراهم آمده باشد، در ایران به خاطر فعالیت گسترده‌ی آتشفشانی چشمه‌های معدنی و آب‌گرم زیادی وجود دارد.

چشمه‌های آب گرم در ایران
چند چشمه‌‌ی آب‌گرم ایران

باید بدانید که چشمه‌های آب گرم در ایران بسیار زیاد هستند که اختصارا چند مورد از آنها معرفی می‌شود:

چشمه‌ی آب‌گرم شهر کهنه

آدرس: قوچان – ۱۸کیلومتری بخش غربی قوچان

قوچان یکی از شهرهای استان خراسان رضوی است، این شهر در ۱۴۸ کیلومتری شمال غرب مشهد (مرکز استان) قرار دارد. قدمت قوچان به حدود ۲۵۰ سال پیش از میلاد بر می‌گردد. از صدر اسلام تا اوایل تسلط قوم مغول به اسامی آساآک، آشاک، آرسکا، استوا، خوجان، خبوشان یاد شده است و سلسله اشکانی از ۲۵۶ سال قبل از میلاد تا ۲۲۴ میلادی بر ایران حکومت داشته‌اند. اولین پایتخت آن در حوالی قوچان امروز بوده است.

چشمه سارهای جاری معروف به آب‌گرم شهر کهنه در ۱۸ کیلومتری بخش غربی قوچان و به فاصله ۶ کیلومتری  آرامگاه امام زاده سلطان ابراهیم (ع) قرار دارد. این آب‌گرم دارای خواص درمانی و حرارت نسبتاً گرم می‌باشد و همین موضوع مهم‌ترین دلیل جذب گردشگر و مسافران به این نقطه از شهرستان قوچان است همه ساله تعداد بسیاری از مسافران از استان‌های دیگر کشور برای استفاده از خواص طبیعی چشمه به این مکان می‌آیند.

چشمه‌ی آب‌گرم فلکده

آدرس: تنکابن-کیلومتر ۱۵ جاده دو هزار-روستای لیره سر

«فلکده» به منطقه‌ای در دل جنگلهای دوهزار تنکابین اطلاق می‌شود که شهرتش بخاطر آب‌گرمی است که در دل جنگل و در زیر کلاهک صخره ای است که با توجه به کوچکی آن جاذبه خاص این منطقه بوده  که به علت پرت بودن از مسیر اصلی خوشبختانه افراد کمی از آن خبر دارند (عمدتا محلی‌های آن منطقه) آب‌گرم معدنی است که  آب تنی کردن در آن آن هم در دل جنگل لذت وصف‌ناپذیری را به دوست‌داران طبیعت می‌بخشد.

این آب‌گرم از نظر توپوگرافی دارای پستی و بلندی‌هایی می‌باشد که زیبایی و تنوع خاصی را به آن می‌بخشد. در مسیر زیبای این آب‌گرم به یک جنگل بسیار زیبای کاج و سرو می‌رسیم و پس از طی یک سر پایینی به آب‌گرم معدنی می‌رسیم که نسبت به سایر آب‌گرم‌های منطقه دارای تفاوت می‌باشد که یکی از آنها نداشتن گوگرد است که بوی بد را از آن گرفته است و خاصیت شرب نیز دارد. علاوه بر آن این آب‌گرم برای بیماری‌هایی همچون دردهای مفصلی و نظیر آن بسیار مناسب است. منطقه فلکده دارای آب و هوای خنک و کوهپایه‌ایی می‌باشد که در فصول گرم سال بسیار مطبوع است.

مسیر دسترسی به این آب‌گرم بدین شکل است که بعد از پارک خودرو در روستای لیره سر از توابع شهرستان تنکابن می‌بایست مسیر جنگلی بسیار زیبایی را به مدت تقریبی ۲ ساعت طی کرد (البته با خودرو نیز میتوان رفت ولی با توجه به خاکی بودن جاده  و یک شیب بسیار تند پیاده رفتن توصیه می شود) چون بعد از ۲ساعت جنگل نوردی غوطه ور شدن در آب‌گرم بسیار لذت بخش‌تر خواهد بود. مسیر دسترسی را می‌توان از محلی‌های روستا سوال کرد، بعد از طی این مسافت به پرورشگاه ماهی قزل آلا  می‌رسید که این نشانه، آخرجاده بوده و در سمت چپ شما چند کلبه چوبی را می‌بینید که دقیقا در کنار آب‌گرم بنا شده است. (لازم به ذکر است که این کلبه‌ها نیز جهت اقامت اجاره داده می‌شود).

بعد از رسیدن به این محل در سمت غربی کلبه‌ها دره کوچکی به عمق تقریبی ۱۰ تا ۱۵ متر  وجود دارد که در پائین آن رودخانه‌ای در جریان است، بعد از پائین رفتن از مسیر پاکوب مشخص در سمت چپ شما سازه دستی سیمانی را می‌بینید که با چند متر گونی بالای آن پوشیده شده است که آن همان محل آب‌گرم است که محلی‌ها جهت تعویض لباس آن پارچه‌های از جنس گونی را دور آن کشیده‌اند. از آنجائی که کمتر کسی از این محل باخبر است عمدتا خالی بوده و حتی علاقمندان می‌توانند با خانواده‌های خود نیز به این منطقه رفته و از آن لذت ببرند.

چشمه‌ی آب‌گرم قلعه‌کندی

آب‌گرم قلعه کندی در استان آذربایجان شرقی شهرستان کلیبر واقع شده است.

  • از تبریز برای رفتن به این آب‌گرم دو مسیر: تبریز – کلیبر – قلعه کندی ۱۹۰ کیلومتر و مسیر تبریز – اهر – هوراند –آبش احمد – قلعه کندی حدود ۱۸۰ کیلومتر، وجود دارد.
  • از اردبیل تا این منطقه باید  مسیرهای جاده اردبیل – پارس آباد- سه راهی قره آغاج – آبش احمد – قلعه کندی، را طی کرد.
  • از پارس آباد نیز می توان از مسیر اصلاندوز – سه راهی اسکانلو – سه راهی عبدالرزاق  -به قلعه کندی رفت.

قلعه کندی داری اهالی خونگرم و مهمان‌نواز است و فرهنگ مردم آن زبانزد کلیه اهالی منطقه می‌باشد. آبگرم قلعه کندی به دلیل قرار گرفتن در منطقه گردشگری و جنگل‌های ارسباران و نزدیکی به رود مرزی ارس و سد خدافرین گردشگران زیادی را از داخل و خارج از کشور از جمله جمهوری آذربایجان، ارمنستان و نخجوان به خود جذب می‌کند.

این آب‌گرم خاصیت درمانی زیادی داردو برای درمان بیماری روماتیسم بسیار مفید و موثر می‌باشد. دمای آب‌گرم قلعه کندی در چشمه اصلی به حدود ۷۵ الی ۸۰ درجه  و در استخرها به ۶۵ الی ۷۰ درجه سانتی گراد می‌رسد. در بین این چشمه‌ها آب‌گرمی با نام یل‌سوئی وجود دارد که دمایش ملایم‌تر از بقیه و خاصیت درمانیش نیز بیشتر از بقیه می‌باشد.

اکثر دکترهای ارتوپدی این آبگرم را به بیماران خود پیشنهاد می‌کنند. قلعه کندی علاوه بر چشمه‌های آب‌گرم معدنی چشمه‌های معدنی طبیعی با املاح مفید و موثر هم دارد، مثل  چشمه دیزدونو، سردونو و کفشن بولاغی، این اسامی منصوب به ارامنه موجود در زمان قدیم در منطقه است.

چشمه‌ی آب‌گرم کریز

آدرس: خراسان رضوی – کاشمر – ۳ کیلومتری روستای کریز

آب‌گرم کریز در حاشیه جاده آسفالته کریز به ریوش در فاصله ۱۵ کیلومتری شهر ریوش و به فاصله ۳ کیلومتری روستای کریز کاشمر قرار دارد. این آب‌گرم معدنی خاصیت‌های درمانی فراوانی دارد. در حاشیه‌ی این مکان نیز دره بسیار با رودخانه‌ای پرآب، چشمه سارهای آب سرد شیرین و گوارا وجود دارد. کارشناسان معتقدند این آبگرم معدنی از نظر وجود مواد شیمیایی در رتبه بالاتری از آبگرم فردوس قرار دارد، آب این چشمه برای بیماری‌های پوستی مناسب است. روستای کریز از توابع بخش کوهسرخ شهرستان کاشمر است.

این روستا از سطح دریا ۱۴۰۰ متر ارتفاع دارد و دارای آب و هوای آن معتدل کوهستانی، با زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل است. روستای کریز از شمال غربی به کوه باغ دشت و از جنوب شرقی به کوه پلنگوان محدود می‌شود. رودخانه کال کرمگ از جنوب روستا عبور می‌کند. روستای کریز یکی از روستاهای قدیمی و کهن شهرستان کاشمر به شمار می‌آید. بند شاهی، از آثار ملی ثبت شده، در نزدیکی روستا واقع شده و نشان دهنده قدمت روستای کریز است.

چشمه‌ی آب‌گرم معدنی چالدران

آذربایجان غربی با داشتن ۴۶ چشمه آب‌گرم و معدنی رتبه نخست کشور را دارد و همین موضوع باعث شده گردشگران زیادی به این استان سفر کنند. برخی از چشمه‌های آب‌گرم معدنی آذربایجان غربی در مجاورت آثار ارزشمند تاریخی قرار دارند.

چشمه‌های آب‌گرم محال باراندوز ارومیه، آب‌گرم احمدآباد واقع در حاشیه اثر جهانی تخت سلیمان تکاب، آب‌گرم ایستی سو و زنبیل در ارومیه، آب معدنی زندان سلیمان در میاندوآب، چشمه صدقیان در سلماس، چشمه قره شعبان در خوی، آب‌گرم باش کندی در ماکو، آب‌گرم گراو مهاباد از جمله آب‌گرم‌های این استان هستند در این میان شهرستان چالدران هم با دارا بودن آب‌گرم معدنی چالدران گردشگران زیادی را به خود جذب کنند .

چشمه‌ی آب‌گرم معدنی فردوس

آب‌گرم معدنی فردوس در مسیر جاده اصلی و ترانزیتی استان‌‌های مرکزی و جنوبی به مشهد و استان‌‌های شمالی در کیلومتر ۲۲ جاده فردوس به بجستان  قرار دارد. قدمت این آب‌گرم  ۲۰۰ سال می‌باشد و توجه افراد زیادی از سراسر کشور به ویژه استان‌‌های خراسان رضوی، جنوبی را به خود جلب کرده است.  آب‌گرم معدنی شهرستان فردوس بر بالای کوهی که آب‌گرم از آن جریان دارد قرار دارد و آثار برج و بارو در آن مشاهده می‌شود که بیانگر قدمت تاریخی آب‌گرم معدنی فردوس است. در گذشته‌‌های دور دو باب حوضچه از سنگ و آهک توسط افراد خیر برای استفاده مسافران از آب‌گرم ساخته شد و سقف آن نیز به صورت گنبدی با آجر پوشش شد. تولیت آن را از سال ۱۳۴۵هلال احمر فردوس عهده دار شد.

با توجه به آزمایش‌های انجام شده این آب‌گرم برای امراض جلدی و کبدی و دردهای مفصلی، اتصاع عروق، پیشگیری از رسوب سنگ درکلیه، بیماری‌های رماتیسمی، دردهای مفصلی وعصبی، افزایش سوخت و سازبافت‌ها، کاهش درد و رفع گرفتگی عضلات، افزایش دامنه حرکتی اندام ها، بهبود دردهای ناحیه ستون فقرات و دیسک کمر و پیشگیری از ایجاد انحراف در ستون فقرات مفید است. همه ساله بر تعداد مراجعین این مجتمع  افزوده می‌شود، به همین لحاظ آب‌گرم معدنی فردوس یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های طبیعی و قطب گردشگری و آب‌درمانی شرق کشور محسوب می‌شود که همه روزه پذیرای جمع کثیری از مردم شریف ایران اسلامی است و به عنوان منطقه نمونه گردشگری مصوب شده است.

در حال‌حاضر این مجتمع مجهز به استخر آب درمانی، وان‌های خصوصی، سوئیتهای اقامتی با تمام امکانات، اتاق‌های ارزان قیمت، رستوران و فضاهای ورزشی، تفریحی می‌باشد. ۹۰ تخت اقامتی، ۲۷ کانکس، ۲۲ واحد اقامتی با تجهیزات کامل، ۱۰ اتاق، استخرهای آب درمانی و رستوران سنتی از جمله امکانات موجود در مجموعه آبگرم معدنی فردوس است بر اثر زلزله سال ۴۷ آب آب‌گرم فردوس قطع و پس از آن بر اثر پس لرزه‌‌های بعدی به جریان می‌افتد که جریان دوباره آب آب‌گرم سبب خوشحالی مردم و به ویژه اهالی روستاهای برون و مهرانکوشک در مجاورت آب‌گرم فردوس شد. در کشور عزیزمان ایران، چشمه‌های آب‌گرم مشکلات متعددی دارند که عمده ترین مشکلات آن رعایت نکردن بهدلشت و کمبود امکانات جانبی  مانند فضاسازی مناسب برای اقامت است. با توجه به تعدد و قدمت چشمه‌ها در ایران و جذابیت توریستی آن امید به آن است در آینده تمام ایرادها و مشکلات رفع شود.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *