گردشگری

مجموعه گنجعلی‌خان، جاذبه‌ی بی‌نظیر گردشگری کرمان

Screen Shot 2019 10 01 at 11.03.07 AM 1 810x605 - مجموعه گنجعلی‌خان، جاذبه‌ی بی‌نظیر گردشگری کرمان
نوشته شده توسط تیم تحریریه

یکی از پربازدیدترین و مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری کرمان، مجموعه‌ی گنجعلی‌خان است؛ شامل بناهای تاریخی و شاهکارهای معماری متعددی از جمله میدان، مسجد، حمام، بازار، آب انبار و کاروانسرای گنجعلی‌خان.

گنجعلی‌خان از سرداران دربار صفویه بود و به فرمان شاه عباس، حاکم کرمان شد. او در دوران حکومت خود -از ۱۰۰۵ تا ۱۰۳۴ قمری- دست به توسعه‌ی شهر و اقدامات عمرانی چشمگیری زد. مجموعه‌ی گنجعلی‌خان از یادگارهای دوران حکومت اوست. در ادامه، به برخی از بناهای این مجموعه می‌پردازیم.

بازار گنجعلی‌خان

این بازار به شکل خطی مستقیم میان دو دروازه‌ی ورودی و خروجی شهر -دروازه ارگ و دروازه مسجد (وکیل)- قرار دارد. طول آن حدود ۳ کیلومتر است و از کاروانسراها، سراها و تیمچه‌هایی تشکیل شده است در دو راستای عمود بر هم. چهار سوق بزرگ در گوشه‌ی جنوب غربی این بازار قرار دارد که نمونه‌ی شاخص معماری دوران صفوی است. بازار گنجعلی‌خان امروزی، یکی اززیرمجموعه‌های بازار بزرگ کرمان است.

بازار قیصریه در همین مجموعه، محل عرضه‌ی انواع سوغات کرمان است، مانند صنایع دستی از قبیل ظروف مسی، پته، قالی و قالیچه و نیز شیرینیهای محلی (کلمپه)، زیره، خرما و پسته.

 مسجد گنجعلی‌خان

مسیر ورودی این مسجد، از میان طاق‌نماهای میدان گنجعلی‌خان می‌گذرد. تزئینات گچبری با طرح گره در بدنه‌ی داخلی طاق‌نماها، تصویری چشم‌نواز پدید آورده است. گنبدخانه‌ی مسجد، مربعی شکل است و در مرکز گنبد، به نورگیری ۱۲ ضلعی تبدیل شده است. تمامی سطح داخلی گنبد با مقرنس‌کاری و تزئینات دوره‌ی صفوی آراسته شده است.

شبستان این مسجد نیز سرشار از زیبایی‌های هنری و معماری است. کاشیکاری، خط استاد شهاب‌الدین کرمانی و علیرضا عباسی، گچبری، مقرنس، حجاری و… این فضای کوچک را پوشانده است. در گنبد شبستان نورگیرهایی تعبیه شده که نور بدیعی در شبستان می‌گسترد. محراب مسجد گنجعلیخان به تصویری از یک گلدان که برسنگ مرمر حجاری شده مزیّن است.

حمام گنجعلی‌خان

قدمت، معماری و نمایش سنت‌های اقشار مختلف کرمان کهن، این حمام را به یکی از جاذبه‌های اصلی مجوعه‌ی گنجعلی‌خان تبدیل کرده است. بنای حمام، جلوه‌گاه هنرهای مختلفی چون گچ‌بری، کاشی‌کاری، مجسمه‌سازی، نگارگری، مقرنس‌کاری و حجّاری است. از این حمام به عنوان شاهکاری از معماری دوران صفوی یاد می‌کنند.

حمام گنجعلی خان که با کاشی‌های آبی در ورودی‌اش متمایز شده، اثر معمار بزرگی به نام «سلطان محمد معمار یزدی» است و در و دیوارهایش، مزین به خط هنرمند سرشناس، «علیرضا عباسی» است.

این حمام قدیمی تا چند دهه پیش مورد استفاده‌ی عمومی بود و تنها از اواخر دهه‌ی ۴۰ خورشیدی پس از مرمت بنا، کاربری‌اش تغییر یافت و به موزه مردم شناسی تبدیل شد.

فضای داخلی این حمام از قسمت‌های کلی چون سردر ورودی، گرم‌خانه، نظافت‌خانه، حاکم‌نشین و رختکن تشکیل شده است. رختکن، خود شش غرفه‌ی جدا دارد که نور هر کدام، از حفره‌ی تعبیه شده در سقف تأمین می‌شود و هر حجره، نور خود را دارد.

گرمخانه‌ی حمام، شکلی هشتی مانند دارد و با پیچ و خم‌های متعدد، مانع از دید عموم و نیز هدر رفتن گرما می‌شود.در این گرمخانه دو سنگ قرمز وجود دارد که با گردش آفتاب، زمان طلوع و غروب آفتاب را نشان می‌دهد. شبکه‌ی آب‌رسانی این حمام، لوله کشی بوده و از قنات شهر تأمین می‌شده.

میدان گنجعلی‌خان

از دیگر دیدنی‌های مجموعه‌ی گنجعلی‌خان، میدانی در بخش مرکزی کرمان و در حاشیه‌ی بازار بزرگ این شهر است، موسوم به میدان گنجعلی‌خان. سه ضلع این میدان، مشرف به بازار و ضلع چهارم آن، رودررو با «سرای گنجعلی‌خان» است.

همجواری با حمام، آب انبار، ضرابخانه، بازارها و چهارسوق، میدان را محل توجه بیشتر قرار داده و طاق‌نماهای آجری، کاشی‌کاری، فضای سبز، حوض و دیدنی‌های دیگر، بر اهمیت آن افزوده است.

مجموعه‌ی گنجعلی‌خان با وسعت ۱۱ هزار متر مربع، میزبان زیبایی‌هایی است بسیار بیش از آن چه در بالا ذکر شد. مروری بر وصف این زیبایی‌ها، تنها می‌تواند مقدمه‌ای مناسب باشد بر سفر به کرمان و بازدید از مجموعه‌ی بی‌نظیر گنجعلی‌خان. مِستر بلیط مفتخر است که بلیط سفر به کرمان را با هر سه وسیله‌ی نقلیه‌ی هواپیما، قطار و اتوبوس عرضه می‌کند.

درباره نویسنده

تیم تحریریه

دیدگاهتان را بنویسید