سدهای زیبای ایران

سدهای زیبای ایران

در مقالات قبلی اشاره شد که یکی از بهترین مناطق گردشگری در هوای گرم دریاچه ها هستند. در این مقاله به معرفی انواع دیگری از دریاچه ها که همان سدها می باشند می پردازیم.

بعضی از دریاچه‌ها ساخته دست بشر هستند. این دریاچه‌ها به منظورهای مختلفی نظیر تولید برق (به عنوان مثال دریاچه پشت سدها)، برای استفاده از آب آن‌ها برای کشاورزی و یا در خانه‌ها و یا برای تفریح ساخته شده‌اند. در ادامه برخی از سدهای زیبای کشورمان را معرفی خواهیم کرد:

۱- ملا صدرا

سد ملا صدرا در بخش سده روی سر شاخه‌های رود کر احداث شده و یکی از برترین سدهای زیبای ایران می باشد. سد ملاصدرا از نوع سنگریزه‌ای با هسته نفوذناپذیر و ارتفاع ۷۲ متر از بستر رودخانه‌است که طول تاج آن ۶۳۰ متر و عرض تاج آن ۱۰ متر است. حجم خاکریزی سد ۲٫۶ میلیون متر مکعب بوده و گنجایش مخزن آن ۴۰۰ میلیون متر مکعب است. عملیات ساختمانی سد از سال ۱۳۸۱ شروع شد. سر ریز این سد حدود یک میلیون متر مکعب خاک برداری و سنگبرداری انفجاری داشته است.

حجم خاکبرداری بدنه سد ۷۰۰هزار متر مکعب و حجم خاکریزی ۲میلیون و ۸۰۰ هزار متر مکعب بوده است. نیروگاه این سد با توان ۱۰۰ مگاوات در ۳ کیلومتری پایین دست سد قرار دارد. نیروگاه برق آبی ملاصدرا به ظرفیت ۱۰۰ مگاوات دارای دو توربین از نوع فرانسیس با محور عمودی است که قابلیت تولید سالیانه ۱۸۰ میلیون کیلووات ساعت انرژی پیک را داراست.

سد و نیروگاه برق آبی ملاصدرا با هدف تامین آب برای بهبود بهره برداری از اراضی کامفیروز تولید سالیانه ۱۷۰ میلیون کیلووات ساعت پیک، کنترل سیلاب‌های رودخانه کر و کاهش سیلابهای سرریزی از سد درودزن، رفع کمبود آب تحویلی به شبکه‌های وسیع زراعی در پایین دست سد درودزن و تامین آب شرب و صنعت شهر شیراز، بر روی رودخانه تنگ براق در بخش سده ساخته شده‌است.

canoe_in_karaj_dam_

۲- سد امیرکبیر

سد امیرکبیر که سد کرج هم نامیده می‌شود، در شمال شهر کرج و در ۲۵ کیلومتری جادهٔ کرج به چالوس قرار دارد. این سد، اولین سد چندمنظورهٔ کشور ایران، و یکی از منابع تأمین آب شهر تهران می‌باشد. دریاچهٔ این سد، یکی از مراکز طبیعی مهم پرورش ماهی‌های قزل‌آلای رنگین‌کمان و قزل‌آلای خال‌قرمز است. انباشته شدن آب رودخانه کرج در پشت سد امیرکبیر علاوه بر کارایی آن در تولید انرژی برقابی و تامین بخشی از آب آشامیدنی شهر تهران، باعث بوجود آمدن دریاچه ای زیبا گردیده است که موجب استفاده‌های گردشگری و تفریحی و ورزشی از سد کرج شده است و یکی از بهترین استراحتگاه ها و جاذبه های طبیعی کرج را بوجود آورده است.

امکانات ورزش‌های آبی از جمله قایق سواری، اسکی روی آب، ماهیگیری می باشد. دهکده واریان: پس از پی ریزی سد امیرکبیر، تنها راه ارتباطی به ده واریان گذر با قایق از دریاچه سد کرج است. هوای این منطقه در تابستان ملایم و معتدل و در زمستان بسیار سرد است.

800px-karaj_dam

۳- سد لتیان

سد لَتیان سدی است بر روی رودخانه جاجرود که در ۱۰ کیلومتری شمال شرقی تهران و در لواسانات قرار دارد و در میان سدهای ایران یکی از بهترین‌ها محسوب می شود. این سد بتنی یکی از منابع اصلی تأمین آب تهران می‌باشد که ۳۰ درصد از آب شرب شهر تهران را تأمین می‌نماید.

این سد قبل از انقلاب اسلامی ایران سد فرحناز نامگذاری شده بود؛ که مورد اعتراض اهالی لواسانات قرار گرفت و پس از پیروزی انقلاب سد لتیان نام گرفت. لتیان نام یکی از روستاهای زیر آب رفته لواسان کوچک بود که نزدیک‌ترین آنها به دیواره سد لتیان محسوب می‌شد. ساکنان لتیان پس از فروش اراضی خود به دولت در محله‌های شهر لواسان ساکن شدند.

این سد در جنوب شهر لواسان واقع گردیده است؛ در محلی که رودخانه برگ جهان به جاجرود می‌ریزد. دو پارک جنگلی به نامهای لتیان و تلودریاچه این سد را احاطه کرده‌اند. این سد در دره‌ای در میان کوه جاجرود و کوه بندک ساخته شده و در شمال آن کوه آلون قرار دارد.

این سد بر روی رودخانه «جاجرود» با سطح حوزه آبریزی به مساحت ۶۹۸۰۰ کیلومتر مربع و با متوسط جریان آب سالانه به میزان ۳۵۰ میلیون مترمکعب در فاصله  ۵ کیلومتری شهر جاجرود قرار دارد. این سد بتنی به منظور تأمین آب آشامیدنی تهران ساخته شده و علاوه بر تأمین آب آشامیدنی شهر تهران، برای آبیاری حدود ۳۰ هزار هکتار زمین کشاورزی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

latian

۴- سد دز

سد دز یک سد بتُنی برق‌آبی است که در دوران سلطنت محمدرضا پهلوی بر روی رودخانه دز توسط یک کنسرسیوم ایتالیایی در ۲۳ کیلومتری شمال شرقی دزفول واقع شده‌است. احداث شد. این سد ۱۲ث۵۰۰۰ هکتار از اراضی پایین دست را آبیاری می‌کند و نقش مهمی در کنترل سیلاب‌های بالادستش دارد. نیروگاه این سد دارای قدرت نصب ۵۲۰ مگاوات می‌باشد.

احداث سد عظیم دز، در سال ۱۳۳۸ خورشیدی توسط ایتالیایی‌ها در کوه‌های زاگرس آغاز و در سال ۱۳۴۱ خورشیدی پایان یافت. این سد بتونی در ۲۳ کیلومتری شمال دزفول واقع شده‌است. دریاچهٔ این سد ۶۵ کیلومتر طول و ۲۲۵۰۰۰ کیلومترمربع مساحت داشته و گنجایش نهایی آن ۳٫۳ میلیارد مترمکعب می‌باشد. بر روی رودخانه دز٫ این سد با ارتفاع ۲۰۳ متر در زمان ساخت خود به عنوان یکی از مرتفع‌ترین سدهای جهان (ششمین سد جهان در آن زمان) شناخته می‌شد و در حال حاضر نیز پنجاهمین سد بلند دنیا در بین سدهای ساخته شده و در دست ساخت می‌باشد.

dez

 ۵- سد گتوند

سدّ گُتوَند عُلیا یکی از بزرگ‌ترین سدهای ایران بر روی رودخانه کارون در جنوب غربی ایران است. این سد، در فاصله ۳۸۰ کیلومتری از ریزشگاه رودخانه کارون، در فاصله ۲۵ کیلومتری شمال شهرستان شوشتر و در ۱۰ کیلومتری شمال شرقی شهر گتوند در استان خوزستان قرار دارد. سد گتوندعلیا آخرین سد قابل احداث بر روی رودخانه کارون است. دریاچه این سد با مخزنی ۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیون مترمکعبی دومین دریاچه مصنوعی بزرگ کشور (پس از کرخه) خواهد بود.

ارتفاع این سد سنگریزه‌ای با هسته رسی ۱۸۲ متر است که بلندترین سد خاکی کشور محسوب می‌شود. عملیات اجرایی این طرح در سال ۱۳۷۶ آغاز شده است.  این سد در میان سدهای ساخته‌شده و در دست ساخت بر روی کارون، از همه پایین‌دست‌تر قرار دارد. مطالعات طرح را شرکت مهاب قدس (وابسته به آستان قدس رضوی) و اجرای آن را شرکت سپاسد (وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) به عهده داشته‌اند.

sad_gutvand

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *